ตัวผมเองก็เคยเป็นคนที่ตามหาระบบเทรดเทพ ๆ อินดี้สุดเจ๋งมาแล้ว แต่สุดท้ายก็ต้องมาหาระบบที่เข้ากับตัวเราให้ได้อยู่ดีครับ ดังนั้น ระบบเทรดจึงไม่ใช่สาระสำคัญ ผมให้แค่ 10% ที่มีผลเท่านั้น สิ่งที่สำคัญมากกว่าระบบเทพก็คือ การบริหารหน้าตัก (Money Management) 30% และจิตวิทยาการเทรด (Trading Psychology) ผมให้ 60%

จิตวิทยาการเทรดทำไมถึงสำคัญที่สุด
หากคุณมาเทรดแล้วผ่านการขาดทุน กำไร ความผันผวนไม่แน่นอนของตลาดมาสักพักแล้ว คุณลองนึกทบทวนย้อนไปครับว่า ตลาดมันยั่วจิตใจคุณได้มากน้อยแค่ไหน กับสัญญาของราคาบนกราฟหรือสัญญาณ
จากอินดิเคเตอร์ที่คอยล่อตาล่อใจทำให้เทรดเดอร์นั้นจะลงเงินไปเก็งกำไรในตลาด สิ่งที่ตลาดยั่วคุณได้คือ ทำให้คุณโลภ อยากได้เพิ่ม อยากรวยเร็ว ๆ ตลาดทำให้คุณกลัวไม่กล้าตัดขาดทุน ไม่กล้าได้กำไรกลัวเสียอีก ตลาดทำให้คุณมั่นใจมากไปและเสียความมั่นใจ คุณเปิด buy หวังว่ากราฟจะมีสีเขียวพุ่งขึ้น พอมันไม่ใช่คุณก็เกิดอาการนั่งเฝ้า พยายามจะเลื่อน Stoploss หนี อาการอีกอย่างหนึ่งคือ การพยายามแก้พอร์ทด้วยการ overtrade ซึ่งจบไม่เคยสวยสักราย สุดท้ายจิตใจที่ไม่เข้าใจตลาด และไม่รู้จักใจตัวเอง ทำให้ไม่เติบโตในสายนี้และอาจจะต้องออกจากตลาดไปแบบผู้แพ้ ผมใช้คำว่า…ตลาดเขายั่วคุณ…แต่ใครเป็นคนทำให้เกิดเรื่องเหล่านี้…ตัวเราเองทั้งนั้น…

ดังนั้น เทรดเดอร์ต้องรู้จักธรรมชาติของตลาด เข้าใจตัวเอง เข้าใจระบบของตัวเองให้ถ่องแท้ วิธีการเสริมจิตวิทยาการเทรดให้แข็งแกร่งนั้นให้ลองใช้วิธีตามนี้ครับ

1. ผมเลือกผู้สอนที่โค้ชชิ่ง ไม่ใช่แค่สอนอย่างเดียว การโค้ชชิ่งคือการที่ผู้สอนจะตั้งคำถามให้ผู้เรียนได้คิดและตระหนักด้วยตัวเองว่า อะไรคือสิ่งที่ต้องทำ อะไรจะต้องเลิกทำ ข้อดีคือ ผู้ได้รับการโค้ชชิ่งจะเลิกนิสัยเสียได้เกือบ 100% ผมจะชอบใช้วิธีนี้สอนผู้เรียน (หลายคนบ่นว่าสอนอะไรเนี่ย…) ขอชี้แจงนะครับว่าเรียนกับผมต้องค้นคว้านะ เหมือนเรียนปริญญาอีกหนึ่งใบเลยครับ ผมเองก็มีโค้ชหรือพี่เลี้ยงส่วนตัวเช่นกัน

2. อ่านหนังสือครับ เช่น Trader in the Zone ที่กล่าวถึงทัศนคติของเทรดเดอร์ผู้ชนะ เล่มนี้สอนจิตวิทยาการเทรดได้ดี หรือจะหาอ่านบทความดีๆ บนเว็ปต่าง ๆ ก็ช่วยให้เราเข้าใจการวางอารมณ์เวลาเทรดได้

3. จัดพอร์ทเดโม่หรือพอร์ทค่าขนมเอาไว้ระบายครับ ผมทำวิธีนี้ เห็นเผิน ๆ ดูไม่มีวินัยแต่ความจริงแล้วพอร์ทค่าขนมนี้เป็นการฝึกเทรดได้ดีเลยครับ เพราะเมื่อบวกเกินต้นทุนแล้วเราจะถอนมาสร้างความสุขให้ตัวเองแบะคนรอบข้าง เมื่อเราเทรดแล้วได้ตังใช้ คนรอบข้างก็เห็น เขาจะยอมรับมากขึ้น คุณเองจะมั่นใจขึ้นด้วย เก่งขึ้นไปโดยอัตโนมัติ

4. ใช้ธรรมมะช่วย ยอมรับเลยครับว่าเทรดเดอร์ที่ประสบความสำเร็จนั้นเห็นความสำคัญของข้อนี้ พวกเขาจะจิตใจเบิกบาน ไม่เครียด สบาย ๆ ทั้งยังมีน้ำใจที่จะแบ่งปันตลอด พวกเขาจะคิดว่ายิ่งให้ยิ่งได้ พวกเขามักจะไปเลี้ยงอาหารเด็กกำพร้า บริจาคช่วยเหลือสังคม สวดมนต์ไหว้พระ ปฏิบัติธรรม อ่านหนังสือดี ๆ เพื่อรักษาจิตใจให้มั่นคงไม่หวั่นไหวกับความผันผวนของตลาด และทำให้พวกเขาได้อานิสงส์จากการทำบุญ คือ มักมองไม่พลาด มีสติ และรับได้กับความสูญเสียที่แพลนไว้แล้ว

6. ออกท่องเที่ยวครับ เมื่อเดินทางจิตใจจะสบายเหมือนได้ชาร์จแบต เที่ยวแล้วได้อะไรมากกว่าที่คิด ได้การวางแผน เรียนรู้ความแตกต่าง เห็นโลกกว้าง จะทำให้ฉลาดขึ้นอย่างเหลือเชื่อ คุณลองจัดพอร์ทหนึ่งไว้เก็บเงินไปเที่ยวสิครับ ไปกับเพื่อนไปกับทีมเทรด ไปกับครอบครัว ไปกับแฟน ดีทั้งนั้น เมื่อ Forex จ่ายคุณได้ คุณจะเชื่อมั่นในระบบ ในแนวคิด และจะพัฒนาตัวเองต่อไปได้ในสายนี้

7. ลองโค้ชผู้เรียนสักคนที่อยากให้คุณสอนให้สิครับ คุณจะเริ่มหาความรู้ ปรับแนวคิด เพื่อที่จะมาโค้ชชิ่งคนอื่นให้เดินถูกทาง ไม่ว่าคุณจะอยู่ระดับไหนก็ตามก็ทำได้ครับ เพราะทุกคนย่อมเคยเป็นมือใหม่

8. ระบบ Set and Forget  ก็คือการเข้าออเดอร์แล้วปิดคอมเลยอย่าไปยุ่งกับมันอีก จนกว่าระบบจะบอกให้ทำอะไรบางอย่างอีกครั้ง เทรดเดอร์ที่ประสบความสำเร็จมากๆ เขาเทรดน้อยครั้งมากครับ เมื่อเข้าออเดอร์แล้วก็จะปล่อยให้เป็นไปหน้าที่ของระบบ และจะเข้ามาดูเป็นเวลาเท่านั้น เพราะว่า การเฝ้าหน้าจอนั้นมีผลต่อจิตใจมาก เกิดเห็นข่าวแรง ๆ กราฟพุ่งไปอีกทาง ติดลบเยอะแยะ เชื่อเลยว่าหลายท่านคงจะคันไม้คันมือไปรบกวนระบบมัน เอาเถอะครับเทรดแล้วเอาเวลาไปทำอย่างอื่นดีกว่า นี่คือเหตุผลว่าทำไมผมถึงไม่เทรดอย่างเดียว เพราะผมอยากอ่านหนังสือ เลี้ยงหมา ไปเจอเพื่อน ไปเขียนงานที่ผมรัก ไปทำบุญ เชื่อเถอะครับว่า มันดีกว่าการเฝ้าจอมากมาย

9. บันทึกการเทรดและการเรียนรู้ในแต่ละวัน เป็นการพัฒนาการเรียนรู้และอารมณ์ในการเทรดแต่ละวันได้ดีมาก ๆ คุณจะเข้าใจตัวเองมาก ๆ โดยที่ไม่ต้องมีใครสอน คุณจะแก้ไขความผิดพลาดทุกอย่างโดยการตื่นรู้ของตัวคุณเอง และเมื่อคุณลองอ่านบันทึกวันแรก ๆ ไปจนเมื่อครบ 365 วัน คุณจะพบว่าคุณเก่งมาก ยังอยู่ได้ และได้ทำอะไรมามากพอสมควรแล้ว คุณพร้อมที่จะเติบโตต่อได้อย่างแน่นอนถ้าคุณเขียนได้ทุกวันครับ จิตใจคุณจะได้รับการฝึกแบบวิปัสสนาการกรอเทปชีวิต คุณจะเข้าใจถึงอารมณ์ต่าง ๆ ที่มีผลต่อการเทรดและค่อย ๆ กำจัดออกไปได้ในที่สุด

จิตวิทยาการเทรดที่ดี มันน่าจะเป็นการเทรดให้มีความสุข เทรดแล้วได้ตังใช้ เสียน้อยกว่าที่ได้ และใช้รายได้จาก Forex มาสร้างคุณค่าให้ผู้คนต่อไป